Ընտրանի

Այս էջում կը գտնէք սբ Գրիգոր Նարեկացու հանրայայտ «Մատեանի» աղօթքներից ընտրուած մի փունջ։ Սկզբում ներկայացուած չորս աղօթքները տեղ են գտել Հայոց Եկեղեցու «Ժամագրքում»՝ Հանգստեան ժամերգութեան վերջում՝ Ներսէս Շնորհալու «Հաւատով խոստովանիմ» աղօթքից առաջ։ «Ընկալ քաղցրութեամբ» (ԺԲ) աղօթքը սովորաբար երգւում է։ Այս էջում՝ «Ընկալ քաղցրութեամբ»-ի բնագրի հետ տալիս ենք նաեւ նրա նոտագրուած տարբերակը՝ վերցուած Նիկողայոս Թահմիզեանի «Գրիգոր Նարեկացին եւ հայ երաժշտութիւնը V-XV դդ.» աշխատութիւնից (Երեւան, 1985 թ.), ինչպէս նաեւ երգի մի կատարման ձայնագրութիւնը. խօսքերից անմիջապէս յետոյ, սեղմելով համապատասխան յղման վրայ, կարող էք այս աղօթք-երգը լսել Լուսինէ Ղազարեանի եւ Անահիտ Պապայեանի կատարմամբ: «Ժամագրքում» տեղ գտած աղօթքներից երկուսը՝ ԺԲ եւ ՂԴ, ըստ իրենց բովանդակութեան յարմար են միայն գիշերային քնից առաջ ընթերցման համար, իսկ միւս երկուսը՝ ԽԱ եւ Աստուածածնին նուիրուած Ձ աղօթքը, ըստ իրենց բովանդակութեան չունեն ժամանակային սահմանափակում։ Հայոց Եկեղեցու հաւատացեալների շրջանում յատկապէս տարածուած է ԽԱ («Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ») աղօթքը։

Ներկայացուող աղօթքներից յաջորդ երկուսը (ՂԱ եւ ԺԸ) այսպէս կոչուած «բժշկութեան» աղօթքներ են, որոնք տեղ են գտել «Մաշտոց» ծիսամատեանում եւ կարող են ընթերցուել հիւանդների համար։

Ընտրանու աղօթքների երրորդ խումբը (ԻԸ, ՁԴ, ՁԹ, Ղ, ՂԵ) տեղ է գտել մեր Եկեղեցում լայն տարածում ունեցող «Կիպրիանոս» աղօթագրքում։



«Որդի Աստուծոյ», Կարճառօտ ժամագիրք (վասն վաճառականաց), Սանկտ Պետերբուրգ, 1787


 

 

ԺԱՄԱԳՐՔՈՒՄ ՏԵՂ ԳՏԱԾ ԱՂՕԹՔՆԵՐ

Բան ԺԲ

 

 

Ընկա՛լ քաղցրութեամբ, Տէր Աստուած հզօր, զդառնացողիս զաղաչանս.
մատի՛ր գթութեամբ առ պատկառեալս դիմօք.
փարատեա՛, ամենապարգեւ, զամօթական տխրութիւնս.
բա՛րձ յինէն, ողորմած, զանբերելի ծանրութիւնս.
անջրպետեա՛, հնարաւոր, զմահացու կրթութիւնս.
աւարեա՛, միշտ յաղթող, զխաբողին հաճութիւնս.
բացադրեա՛, վերնային, զմոլելոյն մառախուղ.
կնքեա՛, կեցուցիչ, զկորուսչին ընթացմունս.
ցրուեա՛, ծածկատես, զըմբռնողին չար գտմունս.
խորտակեա՛, անքնին, զմարտողին դիմեցմունս:
Տեառնագրեա՛ քո անուամբդ զլուսանցոյց երդ յարկիս.
պարփակեա՛ քո ձեռամբդ զառաստաղ տաճարիս.
գծագրեա՛ քո արեամբդ զմուտ սեմոց սենեկիս.
կերպացո՛ զքո նշանդ ի հետս ելից մաղթողիս.
ամրացո՛ քո աջովդ զհանգստեանս խշտի.
մաքրեսցես ի հաղբից զծածկարան անկողնոյս.
պահեսցես քո կամօքդ զտառապեալ անձն ոգւոյս.
անխարդախ արասցես զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս.
կացուսցես շրջափակ զպար զօրուդ երկնայնոյ.
կարգեսցես ի դիմի ընդդէմ դիւացն դասու:
Տո՛ւր հանգիստ բերկրութեան մահահանգոյնս նիրհման ի խորութեան գիշերիս՝
բարեխօսութեամբ հայցուածոց սրբուհւոյ Աստուածածնիդ եւ ամենայն ընտրելոց:
Ամփոփեալ պարուրեա՛ զպատուհան տեսութեանց զգայարանացս իմաստից
անզարհուրելի զետեղմամբ ի ծփական խռովութեանց, կենցաղական զբաղմանց,
անրջական երազոց, խօլականաց ցնորից՝
յիշատակաւ քո յուսոյդ անվնասելի պաշտպանեալ:
Եւ սթափեալ վերստին ի ննջմանէ ծանրութեան
ամենազգաստ արթնութեամբ, հոգենորոգ զուարթութեամբ ի քեզ արձանացեալ՝
զայս ձայն մաղթանաց բուրմամբ հաւատոց
քեզ, ամենօրհնեալ թագաւո՛ր փառաց անճառից,
փառաբանողաց երկնագումար խմբից երգակցեալ՝ յերկինս առաքել:
Զի դու փառաւորեալ ես յամենայն արարածոց յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն:

⊛⊛⊛

Բան ԽԱ


Որդի՛ Աստուծոյ կենդանւոյ, օրհնեա՛լ յամենայնի,
Հօրդ ահաւորի անքնի՛ն ծնունդ,
որ տկարանայ առ ի քէն եւ ոչինչ:
Որ ի ծագել անստուեր նշուլից ողորմութեան քոյ
փառաց հալին մեղք, հալածին դեւք,
ջնջին յանցանք, խզին կապանք,
խորտակին շղթայք, կենդանածնին մահացեալք,
բժշկին հարուածք, ողջանան վէրք,
բառնին ապականութիւնք, տեղի տան տխրութիւնք,
նահանջին հեծութիւնք, փախնու խաւարն,
մեկնի մէգն, մերժի մառախուղն,
փարատի մռայլն, սպառի աղջամուղջն,
վերանայ մութն, գնայ գիշերն,
տարագրի տագնապն, չքանան չարիքն,
հալածին յուսահատութիւնքն,
եւ թագաւորէ ձեռն քո ամենակար, քաւի՛չդ ամենայնի:
Որ ոչ եկիր կորուսանել զմարդկան ոգիս, այլ կեցուցեանել,
թո՛ղ ինձ զանթիւ չարիսն իմ բազում ողորմութեամբդ:
Զի դու միայն ես յերկնի անճառ եւ յերկրի անզնին,
ի տարր գոյի եւ յեզրս ծագաց աշխարհի,
սկիզբն ամենայնի եւ յամենայնի ամենայն
լրմամբ, օրհնեա՛լ ի բարձունս։
Եւ քեզ ընդ Հօր եւ Հոգւոյդ Սրբոյ փառք յաւիտեանս.
ամէն:



⊛⊛⊛

Բան ՂԴ


Աստուա՛ծ յաւիտենական, բարերար եւ ամենակալ,
ստեղծիչ լուսոյ եւ յօրինիչ գիշերոյ,
կեանք ի մահու եւ լոյս ի խաւարի,
յոյս ակն ունողաց եւ երկայնմտութիւն տարակուսելոց,
որ ամէնարուեստ իմաստութեամբ քո
դարձուցանես յայգ զստուերս մահու,
աննուազ ծագումն եւ անմուտ արեգակն,
քանզի ոչ զօրէ ծածկել զփառս տէրութեան քո խաւար գիշերոյ,
որում կրկնի ծունր երկրպագութեան ամենայն եղելոց`
երկնաւորաց եւ երկրաւորաց եւ սանդարամետականաց,
որ լսես զհեծութիւն կապելոց եւ հայիս յաղօթս խոնարհաց
եւ ընդունիս զխնդրուածս նոցա,
Աստուա՛ծ իմ եւ թագաւո՛ր իմ,
կեա՛նք իմ եւ ապաւէ՛ն իմ,
յո՛յս իմ եւ վստահութի՛ւն իմ,
Յիսո՛ւս Քրիստոս, Աստուա՛ծդ ամենայնի,
սո՛ւրբդ հանգուցեալ ի հոգիս սրբոց,
մխիթարութի՛ւն վշտաց եւ
քաւարա՛ն մեղուցելոց,
որ գիտես զամենայն յառաջ քան զլինել նոցա,
առաքեա՛ զպահպանողական զօրութիւն աջոյ քոյ
եւ փրկեա՛ զիս յերկիւղէ գիշերի եւ ի դիւէ չարէ,
որպէս զի զյիշատակ սոսկալի եւ սուրբ քո անուանդ
միշտ համբուրեալ շրթամբք հոգւոյ ըղձութեան շնչոյ՝
կեցից պահպանեալ ընդ այնոսիկ,
որ կարդան զքեզ ի բոլոր սրտէ:
Եւ ի դրոշմէ խաչի քոյոյ նշանիդ,
զոր աստուածային արեամբ քո ներկեալ նորոգեցեր
եւ ի նոյն շնորհ որդեգրութեան զմեզ մկրտեցեր
եւ ի փառս պատկերի քո նկարեալ յօրինեցեր,
այսու պարգեւօք աստուածականօք
ամաչեսցէ՛ սատանայ, քակտեսցի՛ն մեքենայքն,
բարձցի՛ն որոգայթքն, պարտեսցի՛ն մարտուցեալքն,
պակասեսցի՛ն զէնքն սայրասուրք, մերժեսցի՛ մէգն,
փարատեսցի՛ խաւարն, մեկնեսցի՛ մառախուղն,
բազուկ քո հովանասցի, եւ աջ քո կնքեսցէ։
Վասն զի գթած ես եւ ողորմած,
եւ անուն քո կոչեցեալ է ի վերայ ծառայից քոց:
Եւ քեզ ընդ Հօր Հոգւովդ Սրբով
փառք, իշխանութիւն եւ պատիւ
յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն:



⊛⊛⊛

Աղերս առ Տիրամայր Սբ Աստուածածինն
Բան Ձ


Եւ արդ, ի վերայ այսքանեաց յուսահատութեանց եւ ահարկու սրտաբեկութեանց,
պակուցանողական սաստկութեանց, աստուածային բարկութեանց
տագնապեալ ոգւով թախծութեան ի սպառ
աղաչեմ զքեզ, սո՛ւրբ Աստուածածին,
հրեշտա՛կ ի մարդկանէ, մարմնատեսի՛լ քերովբէ,
երկնաւո՛ր արքայուհի, անխառն իբրեւ զօդ, մաքուր որպէս զլոյս,
անշաղախ ըստ նմանութեան պատկերի արուսեկին բարձրութեան,
գերազանց քան զբնակութիւն անկոխելին սրբութեանց,
երանաւոր խոստմանն տեղի, եդեմ շնչական,
ծառ կենացն ամահից` բոցեղէն սրովն պարունակեալ,
ի բարձրեալն Հօրէ զօրացեալ եւ հովանացեալ,
հանգստեամբ Հոգւոյն հանդերձեալ եւ մաքրագործեալ,
բնակութեամբ Որդւոյն յարդարեալ եւ տաղաւարեալ։
Միածինն՝ Հօր եւ քեզ՝ անդրանիկ,
որդի քո` ծննդեամբ, եւ Տէր` արարչութեամբ.
ընդ անախտ մաքրութեանդ եւ ամբիծ բարի,
ընդ անարատ սրբութեանդ եւ խնամակալ բարեխօս:
Ընկալ զմաղթանս այսր աղերսանաց քում դաւանողիս
եւ մատո՛, ընծայեա՛` ընդ սմին խառնեալ զբանն իմ նախնի
մեծիդ ներբողի ի քոյդ պաղատանս.
հիւսեա՛, միացո՛ զմեղուցելոյս դառն հեծութիւն
ընդ քումդ երջանիկ եւ խնկաւորեալ հայցուածոց,
տո՛ւնկդ կենաց պտղոյն օրհնութեան.
զի ի քէն միշտ օգնեալ եւ բարեգործեալ
եւ ի մաքրական քո ծնելութիւնդ ապաւինեալ եւ լուսաւորեալ`
կեցից Քրիստոսի` Որդւոյ քո եւ Տեառն:
Օժանդակեա՛ թեւոցդ աղօթիւք, խոստովանեալ մա՛յրդ կենդանեաց,
եւ յելիցն իմ յերկրիս հովտէ
առանց լլկանաց հետեւիլ ի կեանս օթեվանացդ պատրաստութեան,
զի թեթեւասցի կատարածն իմ ինձ՝ ծանրացելոյս անօրէնութեամբ:
Արասցես տօն ինձ բերկրութեան զօրն իմ տագնապի,
ողջացուցի՛չ երկանցն Եւայի:
Բարեխօսեա՛, խնդրեա՛, աղաչեա՛,
զի ըստ անճառելի մաքրութեանդ
եւ ահա զբանիդ հաւատամ զընդունելութիւն:
Արտասուօք օգնեա՛ վտանգեցելոյս, գովեա՛լդ ի կանայս.
ծո՛ւնր խոնարհեցո առ իմ հաշտութիւն, ծնո՛ղդ Աստուծոյ.
ընդ իմում թշուառիս հոգա՛, խորա՛ն Բարձրելոյն,
ձե՛ռն տուր անկելոյս, տաճա՛ր երկնային,
փառաւորեա՛ զՈրդիդ քո ի քեզ
աստուածօրէն ինձ հրաշագործել քաւութիւն եւ ողորմութիւն,
աղախի՛ն Աստուծոյ եւ մա՛յր։
Բարձրասցի պատիւ քո ինեւ, եւ ցուցցի փրկութիւնն իմ քեւ:
Եթէ զիս գտցես, Տիրամա՛յր,
թէ ինձ ողորմեսցիս, սրբուհի՛,
թէ զկորուսեալս շահեսցիս, անարա՛տ,
թէ զհարթուցեալս յանձանձեսցես, երջանի՛կ,
թէ զամաչեցեալս յառաջ մատուսցես, բարեշնո՛րհ,
թէ յուսահատելոյս ինձ միջնորդեսցես, միշտ սուրբ կո՛յս,
թէ զմերժեալս ընտանեցուսցես, մեծարեա՛լդ յԱստուծոյ,
թէ յիս ցուցցես զգթածութիւն, լուծի՛չդ անիծից,
թէ զծփեալս հաստատեսցես, հանգի՛ստ,
թէ ի խռովութեանս յուզմանց փոխեսցես զիս, խաղաղարա՛ր,
թէ վրիպելոյս ինձ հնարաւորեսցես, գովեա՛լ,
թէ վասն իմ մտցես ի հանդէս, մահու նահանջի՛չ,
թէ զդառնութիւնս իմ անուշեսցես,` քաղցրութի՛ւն, թէ
զբաժանմանն իմ խտրոց քակտեսցես, հաշտութի՛ւն,
թէ զանմաքրութիւնս իմ բարձցես, եղծման ընդոտնի՛չ,
թէ զմատնեալս մահու փրկեսցես, կենդանի լո՛յս,
թէ զլալեացս ձայն հատցես, բերկրութի՛ւն,
թէ զխորտակեալս կազդուրեսցես, դե՛ղ կենաց,
թէ ի կործանեալս յիս ակնարկեսցես, հոգելի՛ց,
թէ ողորմութեամբ ինձ պատահեսցիս, կտա՛կ նուիրեալ:
Օրհնեա՛լդ միայն ի շրթունս անբիծս լեզուաց երջանկաց,
ահա կաթիլ մի կաթին քումդ կուսութեան յանձն իմ անձրեւեալ`
կենաց ինձ զօրէ, մա՛յրդ բարձրելոյ Տեառն Յիսուսի`
Արարչին երկրի եւ բնաւին երկրի,
զոր անճառապէս ծնար բովանդակ մարմնովն եւ համայն Աստուածութեամբն,
որ փառաւորեալ է ընդ Հօր եւ Հոգւոյն Սրբոյ`
էութեամբ եւ անքննութեամբ մերոյին բնութեամբս միացելով,
ամենայն եւ յամենայնում, մի յԵրրորդութենէն.
նմա փառք յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն:


ՄԱՇՏՈՑՈՒՄ ՏԵՂ ԳՏԱԾ ԲԺՇԿՈՒԹԵԱՆ ԱՂՕԹՔՆԵՐ

Բան ՂԱ


Ա

Տէր, տէր գթութեանց եւ Աստուած ողորմութեանց,
Անուն մեծութեան, ձայն ահաւորութեան,
Կոչումն սաստկութեան, լուր անհասութեան,
Բարբառ դողութեան, հնչումն հիացման,
Յուսադրութիւն բարերարութեան ամէնողորմ քաղցրութեան,
Յորմէ երկուցեալ սասանին ամենայն բնութիւնք եղելոց:
Ի քո սպառնալեաց ահիդ պակուցման
Սաւառնին սերոբէք, ամփոփին քերոբէք,
Պարուրին պարք լուսակերպիցն,
Երկնչին հիացմամբ բոլոր պետութիւնք վերնոցն,
Նոյնք ցնծան դողութեամբ մեծաւ ի մի նաւակատիս բերկրութեան,
Զարհուրին դեւք, ընկրկին չարութեանցն գունդք,
Պակասին խաւարասիրացն հոգիք,
Անդնդոց մատնին հրեշտակք օտարին,
Կապին նշանաւ խաչին յարձակմունք դիմամարտին,
Փակին ի ստորին բանտի քինաւոր ամաղեկացիքն,
Անխզելի հանգուցիւք պաշարին խումբք հակառակորդին,
Արգելին անզերծ զնդանաւ մահազինացն կաճառք,
Պնդին ի մետաղս ահեղ հրամանիդ այսականացն գումարք,
Պապանձին կարկեալ ընդդիմաբանիցն դասակցութիւնք,
Պարաւանդին հիւծմամբ կորստեան աներեւութիցն ժողովք,
Անլոյծ շղթայիւք նեղին առաքելութիւնք դերաքրիստոսին:

Բ

Ահա կարկառեմ մատամբք ձեռինս
Զտեառնագրութիւն նշանիդ ի ժամ գիշերիս,
Որ ոչ մթանաս խաւարաւ անգիտութեան, ամենեւին տեսականութիւն,
Քան թէ ի լոյս անմատոյց հանգուցեալ բնակիս:
Ընկա՛լ զաղաչողս վտանգաւոր գոհաբան
Ընդ պահպանութեամբ թեւոց հզօրիդ,
Փրկեա՛ ի ցնորից եկամուտ պղտորութեանց,
Սո՛ւրբ արա զզգայարան հայելեաց սրտիս նկատմանց,
Ամրացո՛ փայտիւդ կենաց ի տխրական անրջոց,
Արեա՛մբ քո սրսկեա զշրջարկութիւնս կայիցս,
Զհետս ելումտիցն կաթուածով կենարար կողիդ գծագրեա,
Երդոցն պահպանարան քառակերպի՛դ ձեւակերպութիւն եղիցի,
Հանդէպ տեսութեան աչացս ամբարձման
Փրկակա՛նդ քո կրից խորհուրդ առդիցի,
Ընդ բարաւոր յարկիս չարչարանաց քոց գործի հաստիցի,
Զծառոյդ օրհնութեան հաւատք յուսոյ իմոյ կախիցի:
Արգե՛լ, Տէ՛ր, սովաւ զսատակիչն հոգւոց,
Մտցէ՛ անխափան պաշտպանն լուսոյ:
Եւ ընդ սաստիկ ծանրութեան ցաւոցս`
Եւ զբե՛ռն պարտեացս թեթեւացո,
Զոր ի լռարանի մտացս ամփոփման մահճացս անկողնի,
Ուշաբերեալ զյուսահատութեանցն դառն պտղոցն,
Խոստովանիմ ամենագիտիդ զանհամար մասունս գործոց
Չարաչար անօրէնութեանցս:

Գ

Հանգո՛ զվաստակեալս ի բազմածուփս աշխատութենէ,
Բա՛րձ զտագնապ տարակուսանաց ոգւոյս կործանման,
Զդառնութիւնն ընդ վշտացն,
Զհեծութիւնն ընդ կարեացն,
Զանձկութիւնն ընդ թշուառութեանցն,
Զհառաչմունսն ընդ խորտակմանցն,
Զբեկութիւնսն ընդ ապշութեանցն,
Զթմբրութիւնսն ընդ շրտմանցն,
Զարբեցութիւնն ընդ յիմարութեանցն,
Զթերամտութիւնն ընդ խելագարութեանցն,
Զսառումն սիրոյն եւ զհրային ջերմութիւն աղուական ախտին:
Օժանդա՛կ լեր տկարութեան բազմատխուրս տարտամութեան
Բարեգործ աջովդ շնորհի, ձեռամբդ նորոգողի,
Մատամբդ կենսաբաշխի, փառօքդ մշտափայլի,
Յարակայութեամբդ անեղծի, երեսօքդ զուարթականի,
Իսկութեամբ էիդ պաշտելի, բարձրութեամբդ երկրպագելի:
Հատո՛ զչարաչար հեծութիւն կորստականս խեղդման,
Զնոր գիւտ չարին, զհին խարդախութիւն բանսարկուին,
Զօտար ազդեցմունս ի մահ կրթողին,
Զանյարմարական երեւոյթս հանապազորդեան եղեռնագործին:
Զառ աչս հնարադրութիւն դժնդակ դիւին,
Զողոքական բոցաշնչութիւն ձգող կախարդին:
Պահեա՛ ի տեղւոջ հանգստեան մեռօրինակ այսր դադարման
Յաներեւոյթ մտածութեանց, ի մասնաւոր սխալութեանց,
Ի մեծագոյն գայթակղութեանց, ի փոքրագոյն ոտնառութեանց,
Ի խաբեբայ չար ձանձրութեանց:
Հեռացո՛ զանհանդէպ մտածութիւնս
Ի զգայութեանց ծառայիս յանցաւորի,
Զկիրս բասրելիս, զվարս թշնամանելիս,
Զդիպուածս պատկառելիս, զհետս վրիպելիս,
Զպատիրս ձաղկելիս, զխորհուրդս անգոսնելիս,
Զաւելաբանութիւնս նշկահելիս:

Դ

Անսխալ հոգւով եւ անշաղախ մարմնով
Զապաւինեալս ի քե՛զ հանդերձեա
Ի շնչմանէ հողմոց, ի զարկմանէ բռնութեանց,
Ի բախմանէ փոթորկաց, ի յոստմանէ մրրկաց,
Ի յարձակմանէ գազանաց:
Ի կափման աչացս հայեցուած սրտիս մի՛ ստուերասցի,
Այլ զուարթասցի՛, պայծառասցի՛, վայելչասցի՛,
Ընդ քե՛զ փայլեսցի՛, Տէր Յիսուս Քրիստոս,
Լուսաւոր վառմամբ անշիջանելեաւ:
Բանիւ քո սրբեա՛ զպատսպարանս բազմականիս
Ի խորամանկութեանց, ի զբաղմանց,
Ի քո ատելի յիշատակաց, ի վերնամարտ մտածմանց,
Ի քրէական մորոսութեանց, ի տիրանենգ անշնորհութեանց,
Յաստուածընդդէմ հերձուածութեանց:
Գնդիւք վերնայնոցդ վերակացո՛ւ ինձ լիցիս
Պետութեամբք, իշխանութեամբք, զօրաւորօքն անյաղթականաց`
Մաքուր մատակարարաց սուրբ աստուածութեանդ,
Առաքեալքն` աւետեաց Աւետարանաւն, մարգարէքն` կտակարանօքն,
Մաղթանք երջանկացն ի կատարածի աւուրն ընծայեալ:
Որովք նիրհեցից երկիւղիւ ըստ քեզ տրտմութեամբ
Եւ զարթեայց շնորհօք քո կրկին ուրախութեամբ:
Եթէ վհատութեամբ ննջեցից,
Յարեայց դարձեալ հոգեւորական բերկրութեամբ,
Եթէ ընկողմնեցայց մեղանօք,
Կանգնեցայց վերստին` զատեալ ի խղճէ անաղտ անբծութեամբ:

Ե

Լո՛ւր խնդրուածոց ամենահառաչ ձայնիս հեծութեան,
Միայն բազմագութ,
Բարեխօսութեամբ սրբոյ Աստուածածնիդ
Եւ ամենայն արդարոց եւ նահատակաց ընտրելոց:
Եւ քեզ փառք յամենեցունց իմովս գոչմամբ վերառաքեցեալ
Սրբովք զուարթնոցն անմահականաց դասուց`
Ի գովեստ Հօր քոյ` Աստուծոյ մերոյ
Եւ Հոգւոյդ Սրբոյ` բնաւից հաստողի եւ նորոգողի
Յաւիտեանս յաւիտենից:
Ամէն:



⊛⊛⊛

Բան ԺԸ

Ա

Արդ, ես` ծնունդս մեղաց, որդիս մահացու երկանց,
Արդարեւ անսահման բիւրուց քանքարաց տուժից
Գոլ հատուցանող ի միում աւուր,
Այլ ոչ թէ առ փոքրկութիւն մարդկային մտաց հայցեմ ներութիւն,
Այլ առ աննուազ լիութիւն փրկչիդ Յիսուսի Քրիստոսի պաղատիմ մարդասիրութիւն:
Որ չէի երբեմն` եւ ստեղծեր,
Չմաղթեցի` եւ դու արարեր,
Չեւ եւս եկեալ ի լոյս` եւ տեսեր,
Ոչ յայտնեցեալ իմ` եւ գթացար,
Ոչ կարդացեալ` եւ խնամարկեցեր,
Ոչ համբարձեալ ձեռն` եւ նայեցար,
Ոչ պաղատեալ` եւ ողորմեցար,
Ոչ կերպացեալ ձայնիս` եւ լուար,
Ոչ հեծեծեալ` եւ ունկնդրեցեր,
Գիտելով զարդեան դիպուածոյս` եւ չանտեսեցեր,
Նախահայեացդ աչօք նկատեալ զպատժապարտիս չարագործութիւն` եւ յօրինեցեր:

Բ

Եւ արդ, զքո արարեալս եւ զքեւ փրկեալս
Եւ զայսքանեաց խնամոց յանձանձեալս
Մի՛ իսպառ կորուսցէ մեղացն հարուած գիւտք բանսարկուին,
Մի՛ յաղթեսցէ յամառութեանս իմոյ մառախուղ` ներողութեան քո լուսոյ,
Մի՛ սրտիս կարծրութիւն` երկայնամիտ բարութեանդ,
Մի՛ մահացու մսեղիս` ամենակատարդ լրութեան,
Մի՛ տկարութիւնս նիւթոյ` անպարտելիդ բարձրութեան:

Գ

Ահա կարկառեմ զկարկամեալ բազուկս հոգւոյս յանուն քո, հզօր,
Արասցե՛ս ողջ իբրեւ զառաջինն,
Մինչ ի դրախտին փափկութեան զպտուղն կենաց կթէի:
Կաշկանդեալ, գօսացեալ ի կոր կործանմամբ ընդ կնոջն տագնապելոյ`
Կայ անուղղելի հոգւոյս թշուառութիւն`
Ընդ երկիր պշուցեալ մեղացն կքմամբ, սատանայական բուռն կապանօք,
Զի մի՛ զերկնայնոյդ ընկալցի զողջոյն:
Խոնարհեա՛ց առ իս, միայն ողորմած,
Զի բարձրացուսցես զփայտս խոնարհ, բանաւոր, անկեալ
Եւ զչորացեալս ծաղկեցուսցե՛ս ի բարի կրօնս վայելչութեան,
Ըստ աստուածաբանութեան սուրբ մարգարէին:

Դ

Որպէս զի՛ ծնէ կոյրն անլուսաւոր` չունիմ տեսարան,
Որով զստեղծչիդ նկատեալ զկերպ` մաղթեցից.
Հզօր, բարեգութ, միայն դու պաշտպան,
Ակնարկեալ խնամովք անճառ քո սիրոյ
Ի շնչական խօսուն քո անօթս`
Յանէից գոյաւորութիւն լուսո՛յ հաստեսցես:
Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ
Գետովք մեղանաց արեան հեղեղիմ.
Հայեա՛ց ի բարձանց անմատոյց լուսովդ պարածածկեալ,
Ուր ոչ է քղանցք ձեռաստեղծական վերարկուի ձորձոյ,
Այլ տարածումն հրաշից ամենայն ուրեք զօրացեալ:

Ե

Ոչ օծութեամբ իւղով` պատժապարտս ընդ մեղաւորին
Մատուցեալ առ կենդանաձիր ոտից գարշապարդ`
Զկաթիլս աչացս վարսիւք հերացս ընծայեցուցանեմ,
Այլ զանբիծ հաւատս ամբարձմամբ բազկացս,
Ստոյգ դաւանմամբ, հոգւոյ ողջունիւ,
Շրթանց կափուցմամբ զերկիր համբուրեմ,
Խառնեալ հեծութիւն աղբերցս արտասուաց`
Բժշկութիւն հոգւոյս աղերսեմ:

Զ

Վատնեալ մեղանօք հոգւոյս գոյութիւն` լուծեալ մեղկութեամբ,
Եւ յերկուց կայից միայնակողմամբ, անհաստատ հետովք,
Զընթացից գործին, նահանջմամբ չարին,
Զհետեւականն բարձողութիւն շինուածոյ մարմնոյս`
Առ ելս ծառոյն կենսաթիռ պտղոյն խափանեցելոյ,
Պատսպարեսցե՛ս անդրէն վերստին,
Միայն հնարաւորդ առ ի փրկութիւն:
Զփառաբանարան հաստուածոյ կերպիս ի քէն եղելոյ
Ամրափակ խցմամբ համրացոյց արգել հողմ բանսարկուին.
Հոգիդ քո ազդեալ մեծդ ողորմութեամբ,
Ըստ Աւետարանին բժշկեցելոյ,
Հրաշափառապէս բարեգործեսցե՛ս, Բանդ կենդանի,
Ինձ խօսողութիւն անսայթաքելի:

Է

Անկեալ կամ չարեօք ի մահիճս ախտից ընկողնոց մեղաց,
Դի կենդանի եւ խօսուն մեռեալ.
Կարեկցեալ իմումս թշուառութեան ողբականօք քքուանաց ձայնից,
Ո՛վ բարերար Որդի Աստուծոյ,
Օրհնաբանեալ աչացդ ցօղով վերականգնեսցե՛ս ի կենդանութիւն`
Իբր զսիրելին ի յանշնչական մեռելութենէ:
Ստոյգ դառնացողս ի գբի մեղաց կամ տարակուսեալ.
Ձեռն մատուցեալ, արեւ անստուեր, Որդի բարձրելոյ.
Հանցե՛ս զիս ի լոյս քումդ նշուլից:

Ը

Ընդ աղիողորմ թշուառութեան կականման ձայնի
Այրւոյն ի Նային` մօր միամօրին,
Տատանմամբ մատանցն, կոծմամբ կրծիցն,
Հոսմամբ արտասուացն, տուայտանօք տխրութեամբ դիմացն
Եւ ես պաղատիմ վերջին հեծութեամբս`
Տո՛ւր յուսահատելոյս զքաջալերութիւն մխիթարութեան գթած քո բանիդ
Ասելով եւ ինձ, գովեալդ բարի ստեղծիչ աշխարհի,
Թէ` Մի՛ լար, գերի, բազմաց ողբալի,
Որով ընդ պատանւոյն կենդանացելոյ` ի վշտացելոյ` ծնողին սփոփանս,
Զամենապարտ ոգիս ընկալայց ի քէն` ընդ նմին կրկին նորոգեալ:

Թ

Ընդ այսակիր անզգայելոցն, դիւալլուկ եւ քարակոշկոճ,
Հեղձամղձուկ, եղկելի անձանցն, քստմնելի, գիսախռիւ հերացն,
Վայրեներես բանդագուշելոցն, ի քէն ողորմեալ,
Փրկիչ բոլորից, իբրեւ զնոսին առ քեզ դիմեցից`
Հերքեալ մերժեսցե՛ս զգունդս չարացն ապականողաց ի քո խորանէս,
Զի ժամանեալ Հոգիդ քո բարի` այսրէն հանգիցէ,
Լցեալ զմարմինս մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս`
Զգա՛ստ արասցես զխելագարեալս ամենաթշուառ:

Ժ

Ընդ գերեցեալ դժոխաբնակաց վտարանդելոց հոգւոցն արգելեալ`
Կամ ի վտանգի.
Զճառագայթ ողորմութեան փառաց քոց ծագեալ, լոյսդ իմ անձկութեան,
Ի կապանաց օցտողին զերծեալ` զիս ապրեցուսցե՛ս:
Գաղտնորոգայթ, աներեւութերակ, վրիպակ արահետ,
Գարշութեամբ մեղացս ջրգողեցեալ`
Ոգւոյս կերպարան կայ ի տագնապի.
Զծածկեցեալն ի տեսողութեանց զչարագործին թունիցն այտուցմունս
Քո ինքնաւորդ զօրեղութեամբ, Որդի Աստուծոյ, գթածաբար առողջացուսցե՛ս:
Զբազմազան տարազս ցեղիցն զանազանից ախտաւորութեանց մահացուցողաց
Իւրականօք կորստեան բերիւք, դժնդակարմատն շառաւիղօք,
Հաստատեցելովք ի յանդաստանի անօրէն մարմնոյս,
Տարակորզեսցե՛ս ի ձեռն ձեռինդ ամենակալի,
Որ արօրադրեալ միշտ եւ մշակես զսահմանս հոգւոց`
Առ բանիդ կենաց արդիւնատրութիւն:

ԺԱ

Եւ քանզի անցաւ ըստ նմանութեան օրինակութեանց
Յանցուածոցս վէր, ըստ ճարակողն քաղցկեղի,
Առ բնաւ անդամս մասնաւորեալ զախտին տարածումն,
Չիք սպեղանի, իբր Իսրայելի,
Առ անչափութիւն խարանացն մատուցանել.
Ի խարսխաց բարձիցս մինչեւ ցափն կառուցման լրութեան անդամոցս
Չէ առողջութիւն, այլ ամենեւին անբժշկութիւն:
Իսկ դու, ողորմած, բարերար, օրհնեալ
Եւ երկայնամիտ թագաւոր անմահ,
Լո՛ւր պաղատանացս արգահատութեան սրտիս վտանգի,
Որ կարդամս առ քեզ, Տէր, ի նեղութեան:



«ԿԻՊՐԻԱՆՈՍ» ԱՂՕԹԱԳՐՔՈՒՄ ՏԵՂ ԳՏԱԾ ԱՂՕԹՔՆԵՐ

Բան ԻԸ


Ա

Եւ արդ, զո՞րս յայտնեցից
Եւ յաղագս ո՞յց նշանակեցից
Եւ վասն ո՞րպիսեաց ճառեցից
Եւ զո՞րքան ծածկեալս մերկացուցից
Եւ կամ վասն որո՞ց խոստովանեցայց.
Զներկայի՞ցս, զոր արդէն ունիմ,
Թէ՞ զանցելոցն, զոր մթերեցի,
Զապագայի՞ցն, յորոց կասկածեմ,
Թէ՞ զբազմասահ շարժութեանցն, յորոց գլորեցայ,
Զփո՞քրն ինձ համարեալ, որ է Աստուծոյ մեծ գրեցեալ,
Թէ՞ զանկերպագրելին չյիշատակելի,
Զնուա՞զն, որ է առաւել,
Թէ՞ զթեթեւագոյնսն, որ են ծանունք,
Զհոգեկանա՞ցն կրից կորուսչաց,
Թէ՞ զմարմնականաց ախտից սպանողաց,
Զառ դրունս հեշտականա՞ցն,
Թէ՞ զծայրակոտոր վնասակարութեանցն,
Զաներեւութի՞ցն, թէ՞ զտեսականացն,
Զառ ձեռն հպաւորութի՞ւն,
Թէ՞ զառ նոյն ինքն շունչ հեռաւորութիւն,
Զլայնակա՞նն դիւրին խածմունս,
Թէ՞ զերկարաւորն նետաձգութիւն,
Զխորութեա՞նն զանչափութիւն,
Թէ՞ զամենածախն յայտնատեսիլ,
Զյոգնագլո՞ւխն պոռնկութիւն,
Թէ՞ զառողջութեանն անբժշկութիւն,
Զպարարո՞ւմն չարին մարմնովս,
Թէ՞ զսովիլն բարւոյն հոգւովս,
Զխնամո՞վն հանդիսանալ յոչ ախորժելիսն Աստուծոյ,
Թէ՞ զբռնադատութեանն տոռամբ ձգիլն ի նոյն մոլեգնութիւն,
Զառ ի մա՞հն մեղաց,
Թէ՞ զընդունայնութեանն կարծեաց:

Բ

Արդարեւ, որպէս կամաւ խելագար, զերծեալ ի ձորձոյ`
Զառականացս տեսիլ յանդիմանեցի`
Զընդդէմսն գործեալ իմաստնոյն,
Որ թէ հանճարեղքն վերարկեսցեն զամօթս իւրեանց.
Օտարացեալս ի կրօնից, հեռացեալս ի կարգաց,
Ի սրբութեան` անսուրբ, ի կուսութեան` անմաքուր,
Յարդարութեան` ամբարիշտ, ի բարեպաշտութեան` վնասապարտ,
Բերանովս` մերձ առ ստացողն, եւ հեռի` երիկամամբք,
Շրթամբքս պատուամատոյց, ըստ մարգարէին, այլ ոչ եթէ սրտիւս:
Եւ եթէ պարտ է զքստմնելիսն ասել աստանօր,
Չար քան զտանջանսն յանդգնութիւն,
Իբր զուր իմն պաշտօնատարս Աստուծոյ,
Ի միտս անկայունս երկեակ ճանապարհաւ մահու վարանեալս.
Ջանամ, եւ ոչ ինչ օգտիմ,
Պնդիմ, եւ ոչ հասանեմ,
Փութամ, եւ ոչ ժամանեմ,
Անձկամ, եւ ոչ տեսանեմ,
Փափագիմ, եւ ոչ հանդիպիմ,
Կարաւտիմ, եւ ոչ պատահիմ,
Ունիմ զամենայն երկրի
Եւ եմ պատգամօոր աղօթանուէր ամենայն աշխարհի:

Գ

Այլ թո՛ղ զբազումս զայսոսիկ, բարերար, եւ մի՛ ունիցիս,
Դիւրինք են քեզ զսոսին եղծանել,
Քան ինձ տաժանաւորս աջով նկարել:
Վասն այնորիկ գրեցի առանց խնայելոյ,
Զի դու առատապէս ջնջեսցես, օրհնեալ:
Որ վասն մեր` մեղաւորացս երկայնամիտ անուանեցար,
Ըստ մաղթանաց բանի հեծութեան սրտի Եզրի երջանկի,
Յոյժ նեղեալ անձն եւ ձանձրացեալ հոգի
Բանին յիշատակաւ, որ զսոյն պատմէ,
Յամենայն կրից մահացուցանողաց վտանգեալ,
Անկեալ ի վիհ գարշութեան մեղաց անդնդականաց ապականութեանց,
Քանզի չհաւատամ, թէ լսես իսկ ինձ, ըստ Յոբայ ձայնին:
Արդ, ես ինձէն ինքնադսրով, անձնադատ գերի,
Կամաւորապէս մատն եղեալ բնութեանս,
Արգելի, փակեցի, կնքեցի առ յինէն
Յամենայն մասանց զկենացն հնար,
Զի ի փրկութիւն մեղօք կապելոյս կրկին մեծասցիս` գովեալ:

Դ

Եւ քանզի ի մարգարէէն բարւոք է խրատեալ,
Փորձ գտցուք մաղթել ընդ նմին` հոգւով քո երգեալ,
Յուսով հաստատնով ի քեզ ապաստանեալ.
Առէ՛ք ընդ ձեզ բանս, ասէ Ովսէէ,
Եւ դարձարո՛ւք առ Տէր Աստուած ձեր,
Եւ ասացէ՛ք ցնա` Կարող ես թողուլ զմեղս,
Զի ընդունիցիք զբարիս,
Եւ վայելեսցեն ի բարութեան անձինք ձեր:
Ահա Աստուած խօսեցաւ, եւ ո՞վ է, որ ոչ լուիցէ,
Նոյն ինքն վկայեաց, եւ ո՞վ է, որ ոչ հաւատասցէ:

Ե

Արդ այսոքիկ վճիռ պաշտելի,
Նուիրեալ պայման, սահման նոյնագոյ,
Կենաց աւետիս, կէտ տէրունի, դուռն բարութեան,
Սփոփանաց հրաւէր, ճշգրիտ պատկեր,
Անստգիւտ գանձ, անմոռաց յիշատակ:
Այսու առ սոյն եւ ես, հաւատ ընկալեալ,
Աստուստ վկայեմ սմին ընդ մարգարէին.
Կարող ես յամենայնի թողուլ զմեղանս բազմաբեղունս,
Եւ եւս զօրասցիս` կրրկին բարձրացեալ
Առ ամենաթշուառ, կործանեալ հոգիս:
Յամենայնի իշխես, ամենայնի բաւես,
Ամենայն ուրեք հասանես,
Ամենից բռնութեանց յաղթես,
Զամենայն կարծրութիւն փշրես,
Զամենայն ընդդիմահար վանես,
Զամենայն խստութիւն վատնես,
Զամենայն սրացեալ ընդոտնես,
Զամենայն դառինս անուշես,
Զամենայն դժուարամոքելիս քաղցրացուցանես,
Զամենայն պարտս շնորհես,
Զամենայն յանցանս թողուս:
Կարող ես, զօրաւոր, հնարաւոր, ամէնարուեստ,
Զամենեցուն զմեղս ընկղմել եւ չքացուցանել բառնալ ի միջոյ,
Իբր զճաճանչ փոքու կայծական, սահմանեալ ի չափ ոչէից,
Անկեալ, ընկլուզեալ, կորուսեալ ի տիեզերատարածն ծովու:

Զ

Արդ, բանիւ մաղթանաց վերծանողացն այսմ մատենի
Ողորմեա՛ վասն խաչի եւ չարչարանաց
Եւ մահու Որդւոյ քոյ, Հայրդ գթութեան,
Սկիզբն առաքողի ողբերգութեան ձայնի այսմ արտօսրածին նուագի,
Որ զայս դեղ փրկութեան կենաց մեզ յարմարեցոյց,
Եղիցի՛ բժշկեալ յանուն քո, հզօր:
Որ հետս ելից խոստովանութեան մեզ նկատեցոյց
Այսու պայմանաւ պատշաճականաւ,
Լիցի՛ անարատ յիւրոցն պարտեաց:
Որ զհպարտութեանն թեւս հարթել մեզ վարդապետեաց
Ի սոյն կանոնի կենաց պատգամի,
Եղիցի՛ զերծեալ ի չար կապանաց մահու արկածից
Սկզբնականաց, վերջնոց եւ միջնոց,
Երրորդութեամբդ բարեգործեալ,
Ի նորոգութիւն լուսաւորութեան.
Ընդ որում եւ մեք գրեսցուք` երջանիկ գտեալ ընդ սմին:

Է

Արդ, այսքանեացս անբաւից հրաշից հանդերձիչ,
Հայր ամենաստեղծ, անունդ ահաւոր, ձայն սարսափելի,
Կոչումն ընտանի, բան համբուրելի,
Ազդումն սքանչելի, հրաման սոսկալի,
Էութիւն անքննելի, գոյութիւն անճառելի,
Իսկութիւն անբաւելի, զօրութիւն անզննելի,
Կամք ամենաբարի, տէրութիւն անսահմանելի,
Մեծութիւն անչափելի, բարձրութիւն անբովանդակելի,
Որքանութիւն անկշռելի, առաւելութիւն անհասանելի,
Պատճառ Որդւոյ հայրութեամբ, այլ ոչ նախադրութեամբ:
Քեւ եւ ի ձեռն քոյդ անպարագիր զօրութեանդ
Սաստեա՛ տագնապող եւ դիւական տենդիս ջերմութեան,
Որ սպրդեալ մուծաւ ընդ մեղաց,
Զի փախիցէ՛ ի մարդոյս`
Զարհուրեալ ի սխրալի եւ յանբաւելի արեան վտակի գառինդ երկնաւորի,
Որով սրսկեալ միանգամ` ի մշտնջենաւորս համայն մաքրեցաք:

Ը

Եւ արդ, յայս պատկառելի խոնարհութենէ արարչակերտս խորհրդոյ
Ամաչեսցէ՛ սատանայ ի գործս չարեաց իւրոցն հրեշտակաց,
Տանջեսցի՛ եւ հալածեսցի`
Հեռացեալ եւ արտաքս առաքեալ
Ի շինուածոյ խորանէ քումդ բնակութեան յարտաքին խաւարն:
Եւ ջնջեալ մաքրեա՛ զարտասուս ողբոցս ի դիմաց մերոց,
Եւ զհառաչումն ձայնիս հեծութեան` ի սրտից մերոց:
Եւ յիշատակաւ հարման հեղուսիցն
Քստմնափուշ, տաժանատեսիլ ոգեպահանջից,
Որով պնդեցաւ միածինդ քո յաշտարակ խաչին,
Ցաւեսցի՛ չարին:
Եւ ի կողահերձ, սայրասուր սլաքէ ուժգին բախմանէ,
Որով զվէրն մեծ ընկալաւ,
Իսպա՛ռ սատակեսցի սկզբնարար մահուն:
Եւ զի խոնարհեցոյց զգովեալն գլուխ
Յաւանդել զհոգին ի ծոց քո, բարձրեալ,
Ապստամբութիւն անբարի բարուցն Բելիարայ
Ի կոր կործանեսցի՛` ամենայնիւ հերքեալ ի կորուստ:
Եւ զի ղօղեալ ծածկեցաւ անմահն իսկութիւն յորովայնի երկրի,
Այսու ամբարձեալն հպարտութիւն կարծեալ գոռոզին
Ի յատակս մահու դժոխոց մթին ստուերին յառեալ դիտեսցէ՛
Եւ յիշեսցէ՛ զառաջին հարուածն անբժշկական,
Որով մահացու դիմամարտութիւն թունից վիշապին
Կենարարն կրիւք ամենազօրին:

Թ

Վասն զի ի փառս քո, Հայր ողորմութեան,
Իբր ի գովեստ Որդւոյ քոյ, Հոգւովդ Սրբով զայս խոստովանիմ.
Քանզի ոչ պիտակ ինչ սոսկ զօրութեանն ունի զմիւսմէն
Առ մի խորհրդականն խորութեան,
Այլ զանսկիզբն Բանդ անձնաւոր
Ընդ անժամանակդ Հօր փառաւորեմք:
Եւ քեզ միայնոյ` Սուրբ Երրորդութեանդ,
Հաւասարապատիւ տէրութեանդ,
Համաբուն, անբաժին ինքնութեանդ
Օրհնաբանութի՛ւն, գոհութի՛ւն, զօրեղութի՛ւն
Եւ անճառ վայելչութի՛ւն մեծութեան, բարեվիճակ հարթութեան,
Զուգակշիռ հաւասարութեան յաւիտեանս:
Ամէն:



⊛⊛⊛

Բան ՁԴ


Արքայ երկնաւոր, թագաւոր բարձրեալ,
Տէր բոլորից, ամենից ակնկալութիւն,
Ստեղծօղ տեսականաց, հաստիչ իմանալեաց,
Պատճառ եղանութեանց, կազմիչ հանդերձելոց,
Տուիչ լուսոյ, առիթ առաւօտու, պատրաստիչ վաղորդայնի,
Երեւեցուցիչ երեկոյի, տարրիչ խաւարի,
Արուեստաւոր բարեհնար, իմաստութեան գործօնեայ,
Քաւարան օրհնեալ, հալիչ մեղանաց, հալածիչ ցաւոց,
Քակտիչ դառնութեանց, պահպանարան հանգստեան,
Հնարք նիրհման, յարմարիչ քնոյ, պարգեւիչ ննջման,
Շնչոյ յարակարգութեան, զգայութեան տեւողութիւն,
Ցրիչ ցնորից, յեղանակիչ անրջոց, փոխարկութիւն զարհուրմանց,
Այլայլութիւն տխրութեանց, խափանիչ խիթմանց,
Ընդարձակիչ կարծեաց, համադրութիւն ծփմանց,
Ահանկութիւն խարդախմանց, հարուածիչ դիւաց,
Փախուցիչ ախտից, ընկղմիչ գայթակղութեանց,
Պաշտպանեա՛ երկնաստեղծ ձեռամբդ,
Զօրացո՛ բարձրացեալ քո աջովդ,
Ամփոփեա՛ ամենակալդ թեւօք,
Ծածկեա՛ աստուածեան խնամովդ,
Ամրացո՛ վերակացութեամբ վերնայնոցդ,
Շուրջանակի պարսպեա՛ գումարտակօքդ անմահից,
Յամենուստ պարփակեա՛ կցորդութեամբ հրեշտակացդ,
Վանեա՛ զընդդիմամարտն իմ զինուորութեամբ զուարթնոցդ,
Պատսպարեա՛ զսասանեալս` Աստուածածնիդ մաղթանօք,
Զբանակս անդրանկացդ բարեկարգեա՛ ինձ պահապան:
Բա՛ց ընդ աչացս դիմաց եւ զմտացս իմ տեսանելիս,
Զգա՛ստ արա ընդ ոգւոյս եւ զծանրաբեռն կրիցս դանդաղութիւն,
Վերացո՛, Տէր, ի զգայութեանցս զմածեալս յիմարութիւն,
Բա՛րձ, միայն բարեգործ, զպատրուակիս բանձրութիւն:
Ընդ սկզբան բերմանս լուսոյ` զողորմութի՛ւն քո ծագեա,
Ընդ ելից արեւուն` արդարութեան արեգա՛կնդ
Ի յանձկութիւն սրտիս մտցէ,
Ճառագայթ քո փառաց ի յիմաստի՛ցս խորհրդանոց ջահեսցի,
Խաչիդ տեառնագրութիւն ընդ շունչս
Եւ ընդ մարմի՛նս համասփիռ տարածեսցի:
Յանձն առնեմ քեզ յաւուրս զքո յարմարեալ տաղաւարս
Պահպանաւ ոգւոյս, որ ի սմին:
Զի դու ես Աստուած անքնին,
Առ ամենեսին` բաւական
Եւ յամենայնում` բովանդակ,
Օրհնեա՜լ յաւիտեանս:
Ամէն:



⊛⊛⊛

Բան ՁԹ


Աստուած եւ տէր, կեանք եւ արարիչ,
Ողորմած, գթած, լոյս, երկայնամիտ,
Անոխակալ, մարդասէր, ամենագութ, պարգեւատու,
Փրկիչ, օրհնեալ, գովեալ, բարեբանեալ,
Դարան ամրութեան, պատսպարան վստահութեան,
Առանց նենգութեան բարի,
Առանց խաւարի ճառագայթ,
Քաւիչ մեղաց, ողջացուցիչ վիրաց,
Անհասանելեաց հնարք,
Անմատչելեաց հպաւոր,
Անյուսութեան ելք,
Անուն քո խոստովանեալ Աստուծոյ Որդի,
Եւ Հօր քոյ ընդ քեզ հզօրի եւ ահաւորի
Եւ Հոգւոյդ ամենակալի եւ ընդ քեզ երկրպագելոյ
Փա՜ռք եւ պաշտօն գոհաբանութեան յաւիտեանս:
Ամէն:



⊛⊛⊛

Բան Ղ


Ա

Բարեբանեալ Աստուած երկնաւոր,
Միայն արարիչ, Տէր ամենակալ,
Մեծութիւն ահեղ, գթութիւն օրհնաբանելի,
Ողորմութիւն խոստովանելի, բարերարութիւն երկրպագելի,
Խնամակալութիւն պաշտելի, մարդասիրութիւն տօնելի,
Պահպանութիւն խնկելի, Բարձրեալ անքնին,
Մերձաւոր կամարար, ապաւէն անկասկածելի
Մխիթար սրտից, փարատիչ վշտաց, ապաքինիչ ցաւոց,
Սպառումն վհատութեանց, բարձումն պարտեաց,
Փոխարկիչ կարեաց, կարգաւորիչ կրից, յարմարիչ բանից,
Սանձարկու լեզուի, շրջադրութիւն շնչոյ, կացուցիչ հագագի,
Ամփոփիչ խորհրդոց, կրթարան կամաց, արձանացուցիչ յուզմանց,
Հանդարտութիւն մրրկաց, խաղաղութիւն ծփանաց,
Որ ունիս զթեւոց ամէնընթաց իշխանականիս
Եւ, իմաստութեամբ նուաճեալ, առ քեզ դարձուցանես:

Բ

Գոհաբանեալ միշտ երախտաւոր,
Որ հեզութեամբ անհպարտութեան երկայնամտեալ`
Հանգչիս տենչանօք անճառ հրաշիւք յանձինս սրբոց:
Թագաւոր էից համայնից, ամենայնիւ ծանուցեալ գթած,
Սկզբնահայր եւ նախաշաւիղ սիրոյն ընթացից,
Ճանապարհ կենաց,
Որ առաջնորդես քաղցրութեամբ դիմելոյս ի լոյսդ վերին:
Ձեռնկալու մեծ վստահութեան,
Որ ոչ թողացուցանես գայթակղելոյս ի վայր կործանել:
Յուսոյ կերպարան,
Ճշմարիտ առհաւատչէիւ աղաչողաց մատանց յայտնի երեւեալ,
Ապաւինութիւն հանգստեան,
Որ ոչ երբէք մատնես վտանգի դատապարտութեան:
Ազատութիւն շնորհաձիր,
Որ տաս լիապէս առանց փոխատրութեան փրկանաց:
Առատութիւն աննախանձելի,
Որ քոյին փառաւորութեամբ զանարգ նիւթ հողոյս ճոխացուցանես:
Պայծառութիւն անստուեր,
Որ ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան պարածածկեալ զթշուառս`
Կրկին բարգաւաճ առնես:
Քաւիչ մեղանաց բազմաց,
Որ զհերքեալս ի փրկութենէ առաջնովն պայծառութեամբ նորոգեալ`
Վերստին վայելչացուցանես:
Հնարաւոր դիւրահաս`
Առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ,
Ելք վստահութեան` առ խոստացելոցն վայելս,
Երանութիւն անձկալի,
Որ զկենդանութիւն շնչոյս լքանելն է ախորժելի,
Զի զքեզ գտից, կենդանի:
Կամք անփոխադրելի`
Առ ի քաւութիւն գերւոյս զօրացեալ, ամենագովելի,
Անսխալելի դեղ կենաց,
Որ եւ մեռելոց բնաւին եղծելոց առնես զսքանչելիս:
Ամենաստեղծ աներկբայելի,
Որ զհուրբ կիզեալն եւ զհողմով հոսեալն
Եւ զժանեօք գազանաց ծախեալն
Ի քթթել ական նովին հիւթականութեամբ անպակաս յարուցանես:
Անհաւասար համարձակութիւն,
Յորում աստուածօրէն պանծանօք պարծելն է իրաւացի:

Գ

Հայեա՛ց, Տէր, յերկնից զուարթ քաղցրութեամբ
Յամենակործան վտանգ նեղելոյս
Եւ արա՛ անդորր հանգստական դիւրաւոր
Ի բազմատագնապս հեծութենէ:
Եւ զյարուցեալ գումարս սատակչաց,
Եթէ սպառազէնք այսական դժնեայ հնարաւորութեամբ
Բուռն մարտակցաց պատկանեալ զինուք,
Եթէ մեղաց տգեղ եւ քո ատելի կերպարանք,
Եթէ ցաւոց եւ ախտից վատնիչ եւ կորստական նշմարանք,
Մերժեսցե՛ս, հանցե՛ս, հատցե՛ս, խափանեսցե՛ս
Եւ հալածեսցե՛ս` հեռի սահմանաւ իպառ տարագրեալ
Անդարձ որոշմամբ վերստին կորստեանն,
Եւ կառուսցե՛ս, կացուսցե՛ս նպատակ կենաց եւ ամուր մահարձան
Զնշան խաչիդ` ապաւինելոյս ի քեզ, փրկութիւն:

Դ

Եւ յայսմ անպարտ եւ անպատիր
Եւ անվանելի արուեստից ահաւորիդ մեծութեան`
Լուծցի՛ն որոգայթքն գաղտնածածուկք սատանայականք,
Կապտեսցի՛ն մեքենայքն, վատնեսցի՛ն գայթակղութիւնքն,
Խայտառակեսցի՛ն խաղբիցն դրութիւնք,
Յայտնե՛սցին երեւոյթք որսոյն,
Գտցի՛ն նենգողին ծուղակք,
Վերասցի՛ն վարմին վերարկուք,
Տոչորեսցի՛ն որոմանցն բոյսք,
Նզովեսցի՛ն բռնաւորին չարաբանութիւնք,
Կարեսցի՛ լար խաբէութեան ի մահ որսողին,
Պարսեսցի՛ն պատրողին բանսարկութիւնք,
Պակասե՛սցին զէնք զրպարտողին,
Անկցի՛ն սուսերք մահաբերին,
Սուզեսցի՛ն սադրողին պատրաստութիւնք,
Արձակեսցի՛ն տոռունք տագնապողին,
Այլայլեսցի՛ն սուտ կերպարանք կեղծաւորին,
Սատակեսցի՛ն խրոխտականացն խիստ յարձակմունք,
Ցրուեսցի՛ն կցորդութիւնք կերչացն,
Բաժանեսցի՛ն ազինք յաւազակացն,
Քայքայեսցի՛ն բոյլք բարբարոսացն,
Քանդեսցի՛ն ամրոցք ապստամբողացն,
Արգելցի՛ն ամպրոպք յանդգնելոցն,
Փարատեսցի՛ն փորձողին անձրեւք,
Հալեսցի՛ եւ ցամաքեսցի՛ եղեամն աղանդաւորին,
Խորտակեսցի՛ եղջիւր գոռոզին,
Մանրեսցի՛ն ամբառնալիք դրօշիցն կերպարանաց,
Փշրեսցի՛ն ամբարհաւաճութիւնք հպարտացելոցն,
Նահանջեսցին դիմեցմունք ճակատելոցն,
Քակտեսցի՛ն միաբանութիւնք զօրացն Բելիարայ`
Թէ՛ անմարմինք եւ թէ՛ մարմնաւորք,
Փախիցե՛ն ընդ նոյն ճանապարհ ի մի շաւղաց հետոց յեւթն տարակոյս,
Ի գուբն ինձ փորեալ ինքեա՛նք ընկճեսցին,
Յեղանակեսցի՛ն ձմերունք ձանձրացուցչին,
Հատցի՛ կապն կցորդութեան մշտաջան աւազակին,
Նողկասցի՛ մտացս կայից համբոյր շողոքորթին,
Ընդմիջեալ մեկնեսցի՛ն նետաձգութիւնք նեղչին,
Կացցէ՛ ի սասանման նաւ խարդախողին,
Խլեսցի՛ն յարմատոց անտի ատամունք խածանողին:

Ե

Վասն փայտիդ օրհնութեան կենաց,
Յորում պրկեցար Աստուածդ անըմբռնելի,
Յիշատակաւ բեւեռացդ,
Որով ի գործի մահուն մածուցար Արարիչդ երկնի եւ երկրի,
Արեամբդ տէրունականաւ,
Որով զվիշապն մեծ կարթիւ ածեալ որսացար,
Լեղւոյն դառնութեամբ,
Զոր արբեալ` զդեղատուութիւն կորուսչին արտաքս հեղեր,
Պատմաբանութեամբ ըղձական ճառիւք կրիցն սարսափելեաց,
Որով զլրբութիւն հակառակողն ըմբերանեալ` ամաչեցուցեր,
Անուամբդ անհասականաւ ամենայնիւ անթարգմանելոյդ,
Յորմէ դողան եւ դատապարտին` սոսկացեալ սաստիկ սարսափմամբ
Բնութիւնք ամենայն երեւութից եւ աներեւութից,-
Եղիցի՛ն այս ամենայն պարգեւք շնորհաց
Խոստովանելոյս ի պաշտպանութիւն,
Ի բժշկութիւն եւ ի քաւութիւն:
Եւ մահաբեր դառնաթոյն օձին
Եւ որ ի նմա ազդեաց տիեզերադաւ չարութիւնն
Ի սատակո՛ւմն լիցի նորին:
Նոյն ինքն ի կորո՛ւստ եւ յանբժշկական հարուա՛ծ տանջանացն
Սովաւ մատնեսցի, կապեսցի եւ ըմբռնեսցի:
Եղիցի՛ ողորմութիւն ստեղծողիդ ընդ իս,
Եւ շունչ ոգւոյս իմ ընդ քեզ`
Անբաժանօրէն կապաւ միացեալ ի մի:

Զ

Եւ որ ոք ընթերցցի զայս աղերս ձայնի
Մաղթանաց գոչման աղօթից հայցման
Ծերոյ եւ տղայոյ, կուսի եւ երիտասարդի,
Եւ եթէ յաղախնաց ոք պաղատեսցի աստուածսիրաբար,
Հաւասարապէս անաչառութեամբ
Ընկալցի՛ն ի քէն մասն երանութեան պարտուց ազատութեան`
Հաստեալ վերստին յանարատութիւն նորոգ մաքրութեան,
Նկարեալ դարձեալ զքոյդ կերպարան անփոփոխելի:
Ահա տիրապէս հնարաւոր, զօրեղ, անպատում, անհաս, անիմանալի,
Տեսցե՛ս աստանօր ի հառաչանս կողկողանաց այսր հեծութեան,
Որ ի բոլորից շրթանց ընծայեալ քեզ մատուցանի
Վասն Հօր քոյ երկնաւորի եւ բարերարի
Եւ Հոգւոյդ Սրբոյ փառակցի եւ կենդանատուի,
Աստուածածնիդ բարեխօսութեամբ
Եւ խնդրուածովք ամենայն սրբոց:
Զի դու ստեղծեր զամենայն,
Եւ ի քէն եղեն ամենայնք,
Եւ դու տիրես ամենայնի,
Եւ քեզ փա՜ռք յամենեցունց,
Միդ յիսկութենէ անժամանակ Երրորդութանդ,
Զուգակցապէս փառաւորեալ յանբաւս
Եւ յաւիտենից յաւիտեանս:
Ամէն:



⊛⊛⊛

Բան ՂԵ

Ա


Արեգակն արդար, ճառագայթ օրհնեալ,
Լուսոյ կերպարան, փափագ անձկութեան,
Բարձրեալ անքնին, զօրեղ անպատում,
Բարւոյ բերկրութիւն, յուսոյ տեսութիւն,
Գովեալ երկնաւոր, թագաւոր փառաց,
Քրիստոս Արարիչ, խոստովանեալ կեանք:
Եւ արդ, զթերութիւն վրիպանաց բազմասխալ ձայնի եղկելոյս,
Ամենազօրդ բանիւ լցեալ,
Մատուսցե՛ս յաղերս հաճութեան Հօր քում բարձրելոյ,
Որ վասն իմ ի փորձ եկիր անիծից`
Կերպարանեալ զիմ նմանութիւն,
Ամենեւին կենաց օրհնութիւն,
Վերնոց եւ ներքնոց բարեխնամող տեսուչ համայնից:
Զի թէ յանձն առեր մեռանիլ վասն իմ,
Աստուած եւ տէրդ բոլորեցուն,
Ո՞րչափ հաճեսցիս առաւել եւ այժմ
Վտանգաւորս կրից կարեկցել`
Ընդ իմ պարտաւորիս միշտ աղօթելով
Ազգակցաւ մարմնոյդ առելոյ ի մէնջ`
Առ համապատիւդ քո Հայր:

Բ

Եւ վասն արեանդ պատուականի`
Միշտ մատուցելոյ ի հաճութիւն կամաց առաքչիդ,
Բարձցի՛ն վտանգք մեղուցեալ դատապարտելոյս,
Թողցի՛ն պարտիքն, ապաքինեսցի՛ ամօթն,
Մոռասցի՛ն պատկառանքն, բարեգործեսցի՛ն դատակնիքն,
Սատակեսցի՛ն որդունքն, վերասցի՛ լալն,
Հանդարտեսցէ՛ կրճումն ատամանցն,
Սպառեսցի՛ն ողբքն, հատցի՛ն արտասուքն,
Մերժեսցի՛ սուգն, հալածեսցի՛ խաւարն,
Վատնեսցի՛ հուրն սաստկութեան,
Հերքեսցի՛ն տանջանարանքն բազմօրինակք:

Գ

Եկեսցե՛ն գթութիւնք կամողիդ,
Եւ պարգեւողիդ կենաց ամենից,
Ծագեսցի՛ լոյսդ, արագեսցէ՛ փրկութիւնդ,
Հասցէ՛ օգնութիւնդ, ժամանեսցէ՛ այցելութիւնդ,
Կանխեսցէ՛ ցօղդ ողորմութեան,
Յառաջեսցէ՛, արբուսցէ՛ զանդաստանս պասքեալ`
Անկեալ ոսկերացս թշուառութեամբ ի վիհն մահու:
Ծաղկեցուսցէ՛, պտղաբերեսցէ՛
Բաժակդ երկնաւոր արեան կենարարիդ
Զերկիրս խնամեալ աւուրն լուսոյ,
Որ անծախապէս միշտ պատարագի`
Յիշատակ կենաց փրկութեան հոգւոցն ննջեցելոց,
Զի ամենայնիւ մահացեալ հոգիս մարմնովս մեղաց`
Շնորհօք քո, գթած, ի քեզ զօրացեալ` քեւ նորոգեցայց,
Զատեալ ի մեղաց անմահ կենդանութեամբ`
Ի յարութեանն արդարոց, Հօր քում օրհնեցեալ:
Ընդ որում քեզ փա՜ռք,
Եւ Հոգւոյդ Սրբոյ բարեբանութի՜ւն`
Վայելչական գոհութեամբ
Այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից:
Ամէն: